Po custu libru Pepi Pusceddu at arregortu poesias de totu su mundu, e nce das at postas lassendiddas scritas in sa lìngua insoru, e nd’at de donnya calidadi: de poetas tedescus, àrabus, frantzesus, turcus, cilenus, portughesus, africanus, italianus, americanus e atrus puru.

Is poesias in is lìnguas insoru das at imprentadas in sa pàgina ‘e manca, e inveças a dereta at postu sa tradusidura in sardu campidanesu, e in prus, po is poesias ki no funt in italianu, a fund’‘e pàgina, pitikeddu, at postu sa tradusidura in italianu puru.

Sempri cun su sistema de sa tradusidura a faci at postu atrus documentus puru: s’Artìculu 11 de su Costituimentu Italianu, una litra de Predi Milani, una kistioni de Marcos su Sutacumandanti, una paràbula de su vangelu de Luca.

Cumenti nàrat su tìtulu e totu, custas poesias e custus documentus fuèddanta de sa paxi e de sa gherra, e s’imparamentu ki ndi bessit esti ca a kini aborressit sa gherra e no nd’at a bolli prus, prim’‘e totu di tòcat a promovi su justu, ca ken’‘e su justu no nç’at paxi ki aporègat.

De sa pròpiu manera, ndi bessit s’imparamentu ca a is ki no bòlinti su justu, ca si bòlint arricai a pitz’‘e is atrus, tòcat a dus arrenconai cumenti dis spètat, umperendi ainas paxiosas e boluntadi.

Gràtzias a s’Assòtziu Curturali de Amigàntzia intr’‘e Sardinnya e Palestina, su libru serbit puru po agatai dinai po tentas de ajudu e de paxi po su pòpulu palestinesu, e d’anti scritu in d-una feta ‘e paperi imprassada a sa manta ‘e su libru, de manera ki si biat illuegus.

Po su ki spètat a sa lìngua sarda, ligendi custu libru pìgat su scoramentu, ca unu traballu bonu di aici, po su ki spètat a su cuntènnidu, d’ant abasçau umperendi unu campidanesu imbrutau tropu de s’italianu, prus o mancu cumenti d’iat arregulau Vissenti Porru a su cumentzu de su Milliotuxentus.

Sa grafia esti sa de s’italianu, ki arrìscat de incarraxai su pronunçu e no incràrat totu is sonus de su sardu (unu po totus: sa z surda) e, in prus, custu sistema no est siguru mancu intr’‘e issu e totu, ca su pròpiu sonu a bortas du scriri de una manera e a bortas de un’atra. Sistema de acentadura no nd’at, e custu no ajùdat a is ki no scinti totu is fueddus, ca no connoscendi su fueddu, no iant a sciri mancu cumenti du ligi.

Dus sèculus fait sa linguìstiga no fiat adelantada ke oi, i esistiat su cuntrollu de su guvernu a pitz’‘e calikisiat libru, ki po cussu depiat obbedessi prus a sa polìtica italianista de s’urrei ki no a sa scèntzia. In cussu tempus Porru no iat pòtziu fai atra cosa, ma nosu oi seus lìberus de studiai, de castiai su caminu de is atras lìnguas minoridàrias e de s’arrelatai a is iscubertas de totu is linguistas, po spainai unu campidanesu pretzisu, agilosu, modernu e ken’‘e italianismus.

De italianismus in custas tradusiduras in sardu ndi bèssint a pillu tropus, speças in is documentus ki no funti poesias, e siat po is fueddus e siat po sa strutura ‘e sa fràsia. Parit unu traballu fatu a sa lestra tropu, i est làstima, ca comuncas Pusceddu amòstat de sciri unas cant’‘e espressadas popùlaris fortis e bellas meda.

Anti fatu beni meda a fai custu libru, ca est una cosa merescidosa, ma ki boleus ki no si nci furrit contras a nosu, tòcat a du fai cun totu sa scèntzia ki s’agàtat, e insaras pigaus s’ocasioni po consillai a Pusceddu, e a totu is iscridoris e is poetas sardus in bona fidi, a no timi a studiai e a ponni in kistioni su costumu insoru, mancai siat su costumu de una vida.

Ca sa fortza ‘e su costumu, ken’‘e sa fortza ‘e sa scèntzia, ki si praxat o mancu, no arrennescit a assigurai a sa lìngua sarda e a is sardus su benidori sullenu e abundosu ki si spètat.


Amos Cardia

arcivu stòrigu de is librus in sardu:
www.godotnews.com