littera de R. Bolognesi a G. Angioni
http://www.sotziulimbasarda.net/sett...20Orgosolo.pdf
a pitzu de Niffoi e de sos sardos.


littera de R. Bolognesi a G. Angioni
http://www.sotziulimbasarda.net/sett...20Orgosolo.pdf
a pitzu de Niffoi e de sos sardos.




la nuova, 14 settembre 2006
ULTIMA FRONTIERA
IMBARAZZANTI
LUOGHI COMUNI
di Giulio Angioni
L’ultima frontiera mi
pare buon prodotto
di media fiction italiana,
ben recitato da attori
esperti e misurati, senza
forzature storiche patenti,
con buone intenzioni, politically
correct. Capisco che
piaccia alla grande platea
televisiva. Eppure stavo a
disagio. Prima di tutto non
mi aspettavo che la fiction
sulla Sardegna sentisse ancora
il bisogno o l’opportunitą
di raccontare in chiave
banditesca lontana mille
Hollywood dal realismo del
capolavoro Banditi a Orgosolo
di De Seta.
Ma invece con tutti i
collaudati luoghi
comuni sulla criminalitł
sarda agropastorale,
il banditismo sociale, la
forza delle donne, la fierezza
degli uomini, il ribadire
facile che nelle proprie ragioni
uno ci nasce e raramente
se le puą scegliere.
Mi sembrava che fossimo
in grado da tempo di
raccontare il nostro passato
e il nostro presente, anche
sugli schermi, con piģ
accortezza storico-antropologica
e maturitł estetica,
come nel caso dei film ispirati
alle pagine di Emilio
E soprattutto senza piģ
concessioni agli esotismi
di maniera, senza fare l’occhiolino
allo spettatore di
fuori (e di dentro) che si
aspetta ancora quella Sarme
alla sfilata di Sant’Efisio
nei panni migliori da
Pro loco.
Come anche sulla carta,
anche sugli schermi
si deve constatare
questa specie di coazione a
ripetere il racconto di una
Sardegna che se mai c’č
stata (ma non c’č mai stata,
nemmeno nei romanzi
della Deledda o di Costa)
ormai non c’č piģ da tempo,
nel bene e nel male piģ
o meno immaginari, mentre
non riesce a essere raccontata
la Sardegna della
grande trasformazione epocale
della seconda metł
del Novecento, che ci ha
fatto trasecolare nel nuovo
millennio in piena postmodernitł
del tutto inaspettata
e impreparata, anche
per colpa del modo di raccontarci,
nostro e altrui.
Non ci sappiamo ancora
raccontare, al massimo ci
facciamo vedere, ci mostriamo
al continentale, gli
diamo quel che vuole lui,
di solito in salsa esotica
barbarica ma fiera, pena
non essere pubblicati, finanziati,
prodotti, distribuiti,
premiati ai festival o
al Campiello, dove perfino
Salvatore Niffoi č andato
vestito da barbaricino stile
Modolo a velluto a coste color
muschio, con sulla pancia
una catena d’orologio
di tre etti e probabilmente
senza orologio in nessuno
dei venti taschini del corpetto
alla mio nonno.
Del dietro le quinte,
del financing, del casting,
della location,
production e postproduction
non posso dire, ma
credo che da un loro esame
si debba ricavare, nel
caso della mini serie televisiva
«L’ultima frontiera
», piģ di un’idea utile a
chi propone leggi sul cinema
e su una film commission
sarda.
Č ormai possibile che il
racconto cinematografico
e televisivo sulla Sardegna,
soprattutto quando
fatto da sardi, o anche da
sardi, insieme con tutta
l’attivitł culturale o di altro
genere, non sia piģ subalterno
a nessuna esigenza
che non sia anche nostra,
magari senza piģ la
preoccupazione di mostrarci
e sembrare ma con
la convinzione che cią che
facciamo in Sardegna č
tanto piģ cosa buona anche
per il continente quanto
piģ č cosa buona per
noi sardi.
Giulio Angioni


non appu cumpresu su titolo in ingresu!...boh!boH! boboooooooooooo!


c'č una canzone dei Cure che si intitola a letter to elise.
insomma era un come č che si dice un para, para. vabbč,dottorč, hai capito?
...capito ?
mi sa che non hai capito.
granito mi!!!
parafrasi ?
no forse no.
aspe.
si parafrasi.
cmq se non ti piace l'inglese la prossimo volta te lo faccio in basco o in urdu le due lingue che sto imparando. basta chi non seghis cuss'orta puru---
kaixo
Lutzianu




bat una femina isconsolanda...
la connosches cussa cantada juanna?
de tziu marras al secolo salis piero.
e si ti naro chi cando ti natzo de abbaidare sa luna cun su poddighe tue abbaidas su poddighe ite mi naras?
comuncas est troppu forte marras.
salude


oh nun c'entru nudda ma po sa cronaca kaixo esti candu si erribada et agur candu unu s'inandada!
agur!!!![]()


Turisti a Orgosolo
Litera oberta a Giuliu Angioni
Giuliu stimau, dda scis cussa barzelleta de is duus amigus guasilesus chi bandant a su zoo de Roma?
Girendi-girendi, is duus guasilesus ndi arribbant a sa cabbia de su gorilla e si firmant. Unu de is duus si fait: “La! E custu gorilla non assimbillat a Marcialis de bidda?!
“Ellus?!” si fait s’atru “Cessu, s’arrisu! Toca ca ddu strociaus!”
E si ponint a tzerriai: “O Marcialis, ita chi ddu sciiat sa picioca cosa tua?!” E s’atru, pighendi-ddu fotografias cun su telefoneddu: “ E issa narendi a totus chi iast agatau unu bellu postu innoi in Roma! Immoi si dd’ammostu deu su postu bellu!”
Totu sa genti a giru de cussus duus macus arriendi e issus sighendi a tzerriai e a arriri.
A sa fini su gorilla s’arroscit e nce ddi bessit: “Ma mi dd’acabbais, guasilesus disgratziaus, ca mi fadeis licentziai?!?”
Custa barzelleta m’est benia a conca ligendi su chi as scritu in sa “Nuova” po Niffoi.
Niffoi a sa premiatzioni de su “Campiello” at fatu che Marcialis e tui as fatu che is duus amigus de Guasila.
Tui ti ses postu a tzerriai ca Niffoi assimbillįt a unu sardu de is chi non esistint prus, ma issu at sceti fatu finta de essi unu sardu fintu.
Niffoi s’est fatu duus contus.
At cumprendiu su chi ddi torrįt a contu e s’est bistiu a mįscara: ddu podit fintzas fai ca est unu scritori de “fiction”.
Niffoi bendit libbrus e si ndi pigat is premius literarius.
E a si ndi pigai su premiu nci andat bistiu a pastori allichidiu: bistiu comenti s’iat a bistiri su “io narrante” de is libbrus suus chi—agiumai!—ddi capitįt de binci unu premiu literariu. Cun sa cadena de oru—grussa-grussa e furada a jaju tuu!—pendi-pendi de su corpetu...
Insomma, o Giuliu, Niffoi s’est fatu una bella pubblicidadi! Non est arribbau a su livellu de Madonna, ma ge s’arrangiat.
Niffoi scriit po is italianus, non po nos.
Cussu bolit su pubblicu suu e cussu Niffoi ddis donat: cosa de si spantai est?
Dd’at fatu fintzas su paesanu miu—Pili—candu, in “campagna elettorale”, s’est fatu fai una bistimenta niedda de pastori orunesu allichidiu e s’est postu a camminai.
Issu camminendi a pei?!
Ddu scis ita nant de issu in Iglesias?
“Candu at fatu tres annus, a su postu de su triciculu, su babbu dd’at arregalau una “auto blu” cun s’autista”.
Mischinu!
In s’agentzia de pubblicidadi milanesa aundi ant pensau custu “stunt” pubblicitariu si ndi funt scadescius ca is eletzionis fiant in Sardinnia, e non in Lombardia! O forsis est issu chi s’est torrau a cunfundi e at torrau a castiai “oltre le Alpi” ... e oltre le piramidi: dal Manzanarre al Reno...
Ma chini ddu creit a unu Gresienti bistiu a Orunesu? O a su fillu de Dominigu Pili camminendi a pei?Niffoi—comenti e tui e totu—castiat “oltre il Tirreno”. At cumprendiu ca innias nci fiat unu pubblicu po cussu tipu de contus e s’est postu a trabballai. Bonu prou ddi fatzat!
Cantu at a durai?
Deu dd’auguru cun totu su coru chi sa fortuna sua non spacit mai. Est omini abbili e si ddu meritat.
Ma siguru est ca s’est postu a trabballai in logu strintu.
Ddi tocat a imperai sempri e sceti unu “io narrante” chi est abarrau unu brabaxinu mesu analfabbeta e chi non at biu mai nudda foras de bidda sua.
Sinuncas totu cussu improddu linguisticu chi imperat Niffoi s’iat a scioddai: unu sardu chi apat fatu a su mancu sa scola elementari non fueddat de aici!
Cussu est “ italiano popolare”—“tipico delle classi popolari incolte”—non “ italiano regionale di Sardegna”: su chi fueddaus totus.
Una di o s’ atra a Niffoi dd’at a tocai a scriri in italianu beni scritu ... o in sardu.
O, la ca seu brullendi: figura-ti chi si ponnit a scriri in sardu! Non iat a bendi prus nudda!
E ddi tocat puru a scriri sempri e sceti de genti morta mali, poita ca unu mali-pigau che su “io narrante” de Niffoi de ita atra cosa podit contai?
E—sa cosa de importu prus mannu—su pubblicu de Niffoi cussu bolit e cussu tocat a ddis donai.
In s’urtimu cosa chi apu ligiu de issu, Nifoi fait morri de mala manera a unu pipieddu. Ddu fait bocciri e bai e circa poita. Candu Niffoi at a ponni unu jaju a si fai una cordula cun sa frisciura de sa netixedda, non at a tenni prus nudda de scriri.
Eus tentu atrus scritoris prus pagu infogaus chi—atrus tempus!—ant bendiu beni.
Immoi nci teneus a Niffoi.
Trinta annus a immoi is italianus non teniant ancora “lo stomaco” po sa cosa sarda: ddis bastįt su contu de foxili de unu pastori ammasedau: a fragu de “ deodorante” e prexau de assimbillai a issus. Mai intendiu chistionai nd’as de “Cenerentola”?
Immoi—a pustis de “Slow food” o de “Natural born killer”?—bolint fragai casu martzu e sanguini de cristianu.
Insomma, sa moda in Italia est cambiada: is sardus ammasedaus non bendint prus e immoi bendint beni is sanguaneddas (“sanguinacci”) de Niffoi. E tanti po non sballiai, issu “abbonda di sale”. At ai imparau de Benito Urgu: “Ma la carta bollata mica iscoppia!”
Niffoi scriit po is italianus chi bandant a Orgosolo a giogai a “si ndi fai furai de is bandidus” po una pariga de oras, papendi petza de proceddu importau de innoi (de Olanda), e casu martzu fatu a meixinas (e chentza de bremis!): Orgosoland, mi!
Ma aundi est su scandulu? Cussu bolint is turistas, e cussu ddis donant...
Ma tui, giai-giai che su babbu in su libbru tuu chi m’as arregalau (“Assandira”), t’arrinegas e ti indinnias e cundennas e ponis fogu a sa sienda!
Tui ses unu moralista, e deu de is moralistas non cumprendu de aundi nde dda bogant cussa seguresa ca is cosas funt aici simpris...
S’urtima borta chi seu passau in Orgosolo fiat in su 1977.
In Funtana ‘ona ddoi fiat unu pulman de turistas italianus e is turistas fiant spartzinaus a giru de unu fogadoni castiendi a is “pastoris” arrustendi proceddus. Castiendi fiant, a ogus sprapalluciaus e cun sa baulada calendi-nde-ddis de buca.
Fiat cosa bella meda a biri tottus cussus porceddus schidonaus e strantaxaus a su costau de sa pampa, stirendi.
E ddoi fiat puru un’omineddu, setziu a una parti, bistiu che Pili.
Mi seu acostau e si seus postus a fueddai: “ De inue ses e de inue non ses...”, comenti si usat... In bidda sua, a tziu D. ddu connosciant che “su ki ‘aeddat meda”.
Deu nd’emu portau unu buttillioni de binu de Portuscusi—“osservazione partecipante” ddi nant!—e a unu certu puntu ddi fatzu:“Ma, o tziu D., ita est mellus su turismu o a ndi furai sa genti?”
“Su turismu er menzus meda, balla! Ti nch’arribban a solos a purman, pakan antitzipau e, cando los iskapas, ti torran finar gratzias. Su trucu est a ‘aker iskontos po komitivas!”
Duncas, cali est su giogu chi nos sardus seus gioghendi, o Giuliu Angioni?
Seus totus gioghendi a giogus medas e est totu un’ ammisturu.
Calis funt is sardus giustus e is sardus sballiaus?
Cali est sa cosa noa e sa cosa beccia?
E poita est ca sa cosa beccia iat a depi essi sballiada ca est beccia, ma sa noa puru est sballiada, poita ca non est beccia e duncas farsa?
Is chi ti fatzu non funt preguntas retoricas.
Deu emu a bolli cumprendi de-aderus ita cosa t’at portau a crei ca totu su chi est sardu est legiu e totu su chi ndi “benit dae su mare” est bellu.
Po nai, sa critica chi fais in sa “Nuova” a cussa “fiction” de sa Rai est una critica giusta, ma ti dda pigas sceti cun is sardus. Poita non as nau nudda contras a is italianus ca sighint a si bolli biri sempri a sa manera de is barzelletas: delinquentis e piludus?
Nudda, mancu unu fueddu!
Po custu, in su giru nostru—de is chi fueddaus in sardu—ti tzerriaus “Agnelli”: poita ca non iast a bolli essi sardu.
E non apu ni-mancu ancora cumprendiu a ita est chi ses a favori tui e comenti iat a depi essi, segundu tui, unu sardu modernu.
E insaras deu ti sfidu: fai-mi cumprendi!
Fadeus duas scuadras de intelletualis e si certaus—a tipu “Oratzi e Corriatzi”—in unu libbru scritu impari: po si cumprendi a-pari e po fai cumprendi a is atrus.
Scrieus unu libbru—fatu de articulus diversus—po cunfrontai is maneras diversas nostras de essi sardus: unus cantus articulus de amigus tuus e su propriu tanti de amigus mius.
Siat deu, siat tui seus cumbincius de essi “avanguardia”.
Unu scritori de su Surinam una borta at nau, fueddendi de Salman Rushdie, ca is atrus a is avanguardias ddis podint biri sceti su culu.
Chistioni de prospetiva, insomma, ma segundu mei de “a-innantis” e de “a-palas” nci ndi funt medas. Non tengu s’illusioni ca s’unica manera de essi sardu —sa giusta!—est sa mia.
E duncas, segundu mei est ora de si castiai in faci puru.
Ajó, sa scuadra tua e sa mia, boghendi-si-nci sa matza intelletuali a-pari (It.: “sbudellandoci intellettualmente a vicenda”).
Teni-ti contu,
e non mi neris ca no!
Robbertu
p.s. su titulu in italianu no est de s'autore ma de su giornale, pentzo, tando non ti inchietes juą.
Kaixo


a goi est
vabbe apo cuminzau de pagu perdonamidda
apo imparau:
"Telefonoz deitu nahi dut"
e apo connotu a Anjel Lertxundi (fortzis ti dhu aio nau) unu scrittore bascu chi iscriet in bascu. bravu meda , ma du seo lezinde in cast.
e sas feminas bascas puru non funtis male.....hihihihihih
apu biu puru una pariga de films bascos
bellos meda, funtis a de nanti cun su cinema, nessi prus de nois!
alex de la iglesia du connosches?
e atteros chi como non mi ammento.
totu bene ?